Akurkura: Sabon Salon Shaye-shaye da Ke Yaduwa a Arewacin Najeriya
“Ranar da na fara kuskura akurkura, ji na yi kamar Ma’laikin mutuwa ya tunkaro ni. Na ga duniya tana juyawa, komai yana canjawa,” in ji wani matashi da ya dade yana ta’ammali da akurkura.
Matashin, wanda bai so a ambaci sunansa, ya ce a ranar farko da ya yi amfani da abin da ya kira magani sai da ya yi fitsari da zawo; ya sha wahala sosai kafin ya samu sauƙi.
Mene ne akurkura?
Akurkura sinadari ne cikin ruwa da ake siyarwa a cikin kwalba da ake kira magani, amma a gaskiya wani abu ne da ke ƙara wa masu shansa kuzari kuma kan sa su maye. Yanzu haka ya zama ruwan dare a wasu sassan Arewacin Najeriya, inda mutane daga ƙanana zuwa manya ke ta’ammali da shi.
Asalin abin ya fara ne da shaƙe — mutane na shaƙar wata hoda su yi atishawa, suna cewa daga atishawar suna samun sauƙi daga zazzaɓi ko wasu cututtuka. Daga baya wasu suka koma amfani da akurkura; wasu sukan haɗa wasu sinadarai a ciki, wasu kuma sukan sha ta kadai, suna cewa ta fi musu ƙarfin sauran hanyoyi.
A halin yanzu akwai wasan ɓuya tsakanin masu sha da masu fataucin akurkura da jami’an hukumar hana sha da fataucin miyagun ƙwayoyi (NDLEA), inda har holin dillalansu ke gudana.
Me ya sa nake akurkura?
Matashin ya bayyana cewa yanayin rayuwa ne ya sa ya fara — ba don wani abu na musamman ba. “Wasu suna cewa akurkura magani ce ga zazzaɓi, typhoid ko ciwon sukari; amma gaskiya ita ce karfin jiki take saka mana. Idan ka kuskura, hankalinka na kwanciya, ka ji kamar ka dawo aiki,” in ji shi.
Ya ce a lokutan damuwa ko rashin aikin yi, shi da abokan aikinsa kan koma akurkura don su manta da damuwar. “Ta zama kamar ƙwaya: idan ka fara, yana yi maka wuya ka daina,” ya kara da cewa ya saba sosai da hakan.
Matashin ya nuna damuwa da yadda akurkura ta bazu har tsakanin matasa da dattawa, sannan ya yi kira ga yan uwa su dage wajen gujewa fara wannan dabi’a. “Waɗanda ba su fara kada su fara; mu da muka soma kuma mu yi ƙoƙarin daina. Ni ma ina fatan zan iya daina nan gaba,” in ji shi.
Abin da NDLEA ke faɗi
BBC ta tuntubi NDLEA inda babban jami’in hukumar a Kano, Abubakar Idris Ahmad, ya ce hukumar ta fi mayar da hankali ne kan dillalai da masu sara-mukƙala. Ya bayyana cewa a cikin akurkura da suka kama an gano an cakuɗa wasu sinadarai da a dokokin Najeriya ko na Majalisar Ɗinkin Duniya ake la’akari da su a matsayin miyagun ƙwayoyi.
“Lokacin da muka kama akurkura, muna tura kayan zuwa dakin gwaji don sanin abubuwan da ke ciki. Idan aka gano sinadarin tabar wiwi (tetrahydrocannabinol), codeine ko wasu abubuwa da dokoki suka hana, to akurkura za a ɗauke ta a matsayin ƙwaya,” in ji shi.
Bayan sakamakon gwajin, hukumar na ƙara faɗaɗa bincike, sannan a miƙa wanda aka kama gaban kotu tare da hujjojin da ke nuna akwai sinadarai masu laifi a cikin abin.
Hukuncin kotu da matakin NDLEA
Jami’in ya fayyace cewa idan an gano tetrahydrocannabinol (THC) a cikin akurkura, hukuncin da zai biyo baya ya yi daidai da na fataucin tabar wiwi. Idan kuma an cakuɗa akurkura da wasu sinadarai masu haɗari, NDLEA za ta gabatar da shaida a kotu, inda alkalin zai yanke hukunci gwargwadon laifin da aka tabbatar.
‘Masu akurkura abin tausayi ne’ — ra’ayinsu NDLEA
Babban jami’in ya ce mafi yawan kamun su ya fi mayar da hankali a kan dillalai, domin masu sha sau da yawa ana yaudarar su cewa abin magani ne. “Masu fataucin sukan siyar da kayan ne a matsayin magani, sannan su janyo dogaro (dependence) ga mai amfani, wanda ya sa ya yi wuya ya daina,” yace.
Ya ƙara cewa akurkura na iya lalata kwakwalwa, ƙoda, hanta da zuciya, yayin da masu fataucin ke ci gaba da damfarar mabukata. Don haka NDLEA ta himmatu wajen ragargaza hanyoyin fataucin domin taimaka wa masu sha su samu sauƙi.
Matakan wayar da kai da tallafi
NDLEA ta ce tana da ƙwararru da ke gudanar da shirin wayar da kai da kuma tallafa wa masu sha domin su daina. Hukumar na gudanar da shiri na samar da shawarwari da gyara hali ga waɗanda suka shiga tarkon amfani domin su koma rayuwar da ta dace.
Abin da ake yi da akurkurar da aka kama
A game da yadda ake lalata kayan da aka kama, Abubakar Idris Ahmad ya ce yawanci kotu ce ke ba da umarnin yadda za a gudanar, amma mafi yawan lokuta suna lalata kayan. “Muna gayyatar ‘yan jarida da al’umma a wajen ƙonawar kayan domin wayar da kai,” in ji shi.
Akurkura ta zama tamkar sabon salo na matsalar shaye-shaye a Arewacin Najeriya — abin da ya fara da shaƙe ya rikide zuwa sinadari mai haɗari.
Matsalar na buƙatar haɗin gwiwar hukumomi, iyaye, shugabannin al’umma da ƙungiyoyin jin kai domin tallafawa waɗanda suka fada karkashin tarkon, yaki da dillalai, da kuma wayar da kan matasa game da illolinsa.
