Sabon Ƙarin Haraji Kan Fetur: Gwamnati Ta Fuskanci Cece-Kuce
A cikin ’yan makonnin nan, gwamnati ta jawo cece-kuce a Najeriya bayan sanarwar ƙarin haraji na 5% kan man fetur. Wannan ya sa mutane da dama ke tambaya: Sabon haraji ne? Yaushe za a fara aiwatar da shi? Kuma mene ne manufar gwamnati?
Ba Sabon Haraji Ba Ne
Shugaban kwamitin shugaban ƙasa kan sauya tsarin haraji, Taiwo Oyedele, ya bayyana cewa ba sabon haraji aka ƙirƙiro ba. Ya ce tun daga 2007 dokar hukumar FERMA ta tanadi irin wannan haraji, kawai an haɗa shi cikin Sabuwar Dokar Haraji ta 2025.
A cewarsa, hakan bai nufin za a fara aiwatar da harajin nan take ba, illa kawai a fayyace shi a cikin doka.
Yaushe Za A Fara Aiwarwa?
Da farko an ce za a fara daga Januaru 2026, amma daga baya Oyedele ya bayyana cewa babu ƙayyadadden rana tukuna.
- Ministan kuɗi ne kaɗai zai bayar da izinin aiwatarwa.
- Sai bayan an wallafa a cikin Official Gazette.
- Wannan tsarin zai bai wa gwamnati damar la’akari da halin tattalin arziki kafin ɗora wa ’yan ƙasa sabon kaya.
Waɗanne Kayayyaki Harajin Zai Shafa?
- Fetur da dizil ne kawai za a ɗora musu wannan ƙarin haraji.
- Abubuwan amfani na gida irin su kalanzir, iskar gas, da CNG ba su shiga cikin tsarin ba.
Me Za A Yi Da Kuɗin Harajin?
Gwamnati ta bayyana cewa duk abin da aka tara zai shiga asusun musamman don:
- Gina sababbin hanyoyi.
- Gyara waɗanda suka lalace.
- Rage kuɗin jigila da ɓata lokaci a hanya.
- Taimaka wa tattalin arzikin ƙasa.
Fiye da ƙasashe 150 a duniya na aiwatar da irin wannan tsari.
Me Ya Sa Ake Buƙatar Ƙarin Kuɗin?
Oyedele ya ce kuɗin da aka samu daga cire tallafin mai ba zai isa ba wajen manyan ayyukan gine-gine. Wannan sabon tsarin zai bada tabbacin samun kuɗin dindindin domin gyaran hanyoyi.
Haka kuma gwamnati ta ce sabon tsarin ya rage yawan haraji daban-daban da mutane ke biya, musamman waɗanda ke cin karo da juna, domin sauƙaƙa harkokin kasuwanci.
Sabbin Dokokin Haraji
A watan Yuni 2025, Shugaba Tinubu ya rattaba hannu kan sabbin dokoki da za a fara aiwatarwa daga Januaru 2026. Sun haɗa da:
- Nigeria Tax Act – ta haɗa tanade-tanade sama da 50 cikin doka guda.
- Tax Administration Act – ta fayyace tsarin karɓar haraji a matakan tarayya, jihohi, da ƙananan hukumomi.
- Nigeria Revenue Service Act – wadda ta kafa sabuwar hukumar karɓar haraji (NRS) mai zaman kanta.
- Joint Revenue Board Act – ta inganta haɗin kai tsakanin matakan gwamnati da kuma samar da kotun shari’ar haraji.
A cikin sabon tsarin, ma’aikata masu samun ƙasa da ₦800,000 a shekara ba za su biya haraji ba.
